Te midden van Haachtse akkers en weilanden ligt de geïsoleerde hoeve Craeneveld. Zowel de huidige hoeve als de typerende afgezonderde ligging in het landschap worden vanaf 1977 beschermd. De hoeve had een hoge sociale status vanwege de privé-weg die vanuit het poortgebouw rechtstreeks naar de parochiekerk en het centrum van Wakkerzeel gaat. Ook de ‘Broeckstraete’ die richting het centrum van Haacht liep, stond rechtstreeks in verbinding met de hoeve. Ondanks het geïsoleerde karakter van de hoeve buiten de dorpskernen, stond het dus toch in verbinding met de meest belangrijkste plaatsen in de omgeving.

HoeveCraeneveldVillaret2

HoeveCraeneveldFerraris

De huidige Craeneveldhoeve is een U-vormige hoeve met drie vleugels rondom het binnenhof, die waarschijnlijk tot stand kwam in de 17de eeuw. Oorspronkelijk was dit een volledig gesloten vierkantshoeve, maar de westelijke vleugel is momenteel niet meer aanwezig. De 17de-eeuwse hoeve heeft ook nog een oudere voorganger. In de 13de eeuw werd op deze locatie reeds een natuurstenen ontginningshoeve binnen een watergracht gebouwd, namelijk het Hof ter Hofstad. Die kreeg zijn naam van de oorspronkelijke eigenaars: de familie Vander Hofstad. Een van de laatste eigenaars van Hof ter Hofstad was de familie Van der Beken, die het domein in handen kreeg door middel van erfenis van de familie Laistre. Anna de Laistre, dochter en erfgenaam van Jan de Laistre en Cecilia van Brecht, huwde op jonge leeftijd namelijk met ridder Willem Van der Beken. In 1585 werden ze de nieuwe eigenaars van het Hof ter Hofstad en zijn gronden.

In het verleden werd verkeerdelijk gedacht dat Willem Van der Beken de zoon was van Antoon Van der Beken en Josine van Rode. Nu blijkt echter dat Willem in werkelijkheid de zoon was van Peeter Van der Beken, drossaard van Grimbergen. Ridder Willem Van der Beken is een veel besproken figuur, die in het verleden vaak een te omvangrijke carrière werd toegeschreven ten gevolge van een persoonsverwisseling. Maar wat stond er dan wel echt op de agenda van heer Van der Beken?

Willem Van der Beken werd na een succesvolle pelgrimstocht naar het Heilig land benoemd tot ridder van Jeruzalem. Dit is echter geen adellijke benoeming zoals de titel ‘ridder’ vaak geïnterpreteerd wordt. Daarnaast zou hij ook een rol gespeeld hebben bij het rekruteren van militairen. Daarbovenop zou ridder Willem in 1579 opgenomen worden in het college van de Zeven Geslachten van Brussel, waarbij hij de functie van schepen toegewezen kreeg. In 1581 werd Willem vervolgens warantmeester van Brabant, waarbij hij de taak kreeg om het jachtgebied van de vorst in Brabant te onderhouden.

Na het huwelijk tussen Anna en Willem op 20 januari 1571, kregen ze samen een 6-tal kinderen. Het exacte aantal is niet duidelijk door een gat in het doopsregister tussen 1577 en 1586. Wat wel zeker is, is dat het koppel een zeer onfortuinlijke periode gekend heeft. Slechts twee (Anna en Alexander) van al hun kinderen bereikten een volwassen leeftijd en moeder Anna de Laistre werd op een bepaald moment in een klooster gecolloqueerd.

Na zijn vader Alexander erfde oudste zoon Godefridus, kleinzoon van Willem, Hof ter Hofstad. Maar toen ook die stierf in 1649, ging het domein naar zijn ongehuwde broer Alexander. Het is waarschijnlijk omstreeks deze periode dat de 13de -eeuwse hoeve werd afgebroken, en de nieuwe 17de-eeuwse  hoeve werd opgericht. In 1681 overleed uiteindelijk ook deze laatste kleinzoon van Willem, waarna het domein eigendom werd van de familie van Craenevelt, naar wie de huidige hoeve is vernoemd. Er is echter ook een alternatieve schrijfwijze voor de hoeve, namelijk Kraneveld. Dit werd waarschijnlijk overgenomen van de straatnaam van de hoeve.

De vondsten die bij de opgraving van hoeve Craeneveld in 1987 aan het licht kwamen, bevinden zich in het depot van IOED WinAr en bestaan voornamelijk uit aardewerk. Op de foto’s hieronder zie je enkele voorbeelden.

Tekst: Yentl Gurny

Bibliografie:

Caluwaerts, Jan. “Een kronkel in de devolutie van de Kraneveldshoeve. De familiale omgeving van Willem Van der Beken (+1607). Ridder van Jeruzalem.” In Haachts Oudheid- en Geschiedkundig Tijdschrift 34, nr.3 (2019):  275-283. ; Erfgoed en Visie bv. Beheersplan Kraneveldhoeve. Malle, 2021.

Scherf van oxiderend gebakken aardewerk met slibversiering

Westerwald steengoed

Afbeelding3 vergiet1

Rand van vergiet uit geglazuurd oxiderend gebakken aardewerk

Geknepen voet uit bruin geglazuurd aardewerk